Promovendus Moral Compass Center project: Sabbath as an Inspiration for Shared Rhythms Then and Now

Het Moral Compass Centre (MCC) van de Protestantse Theologische Universiteit (PThU) heeft een vacature voor een promovendus voor het project: 

“Sanctifying Time: Sabbath as an Inspiration for Shared Rhythms Then and Now” (1 fte, 4 jaar of 0,8 fte, 5 jaar).

Het promotieproject betreft een samenwerking tussen de PThU en de Christelijke Hogeschool Ede (CHE) en wordt begeleid door onderzoekers van beide instellingen.

Over de positie 

Onze laatmoderne samenleving kampt met een fundamenteel tijdsprobleem. Sociologen en filosofen signaleren een voortdurende versnelling van het levenstempo en het verdwijnen van gedeelde ritmes die tijd betekenis geven. Waar zulke gedeelde ritmes ontbreken, verschralen dagen tot uniformiteit en blijft betekenis afhankelijk van individuele invulling. Vanuit deze kritiek is er interesse in het fenomeen van de sabbat. Die interesse lijkt echter verschillend te worden ingevuld. Hieruit blijkt de grote diversiteit aan opvattingen van het goede die onze tijd kenmerkt. Vaak staat de sabbat voor een dag van rust per week als heilzaam werk- en levensritme. Maar de een wil dit collectief verankeren, de ander ziet het als privéaangelegenheid. Weer anderen benadrukken juist de ethische dimensie van een vaste dag die voor iedereen wordt vrijgehouden van produceren en consumeren, en niet alleen voor geprivilegeerden. In deze reflecties is slechts sporadisch verdiepende aandacht voor de oorspronkelijke contexten waarin het idee van de sabbat ontstond.

Dit project boort bronnen uit Joodse en christelijke tradities aan om de mogelijkheid van gedeelde ritmes in onze tijd en maatschappij te onderzoeken. In de Bijbel, de antiek-Joodse literatuur en vroegchristelijke bronnen dient het concept van de Sabbat zich op verschillende manieren aan: als gebod, als kenmerk van groepsidentiteit, als principe om gerechtigheid en gelijkwaardigheid te bevorderen. Door die verschillende benaderingen te onderzoeken wil dit project bijdragen aan het onderzoeken van de theologische lading die de taal van het goede heeft: het goede wordt ervaren als iets wat ons overstijgt en daarmee een appel op ons doet. Hoe is deze transcendente aard van het goede aan de orde in verschillende benaderingen van de Sabbat, toen en nu? Hoe kan een religieus concept als ‘Sabbat’ een inspiratie vormen voor het koesteren van gedeelde ritmes in onze tijd en maatschappij?

Het onderzoek naar deze vraag brengt  een kritische dialoog op gang tussen exegetisch-historische analyse van de Bijbel en andere Joodse en christelijke bronnen uit de oudheid, en een systematisch-theologische en cultuurfilosofische reflectie op gedeelde ritmes in onze huidige tijd.  

Mogelijke onderzoekslijnen

Binnen dit overkoepelende kader ontwikkelt de kandidaat die op deze vacature wordt aangenomen, een eigen onderzoeksplan in samenspraak met de begeleiders. Mogelijke verdiepingen van de bovengenoemde algemene thematiek kunnen zijn:

• Sabbat als een sociale praktijk die mensen kan helpen hun dagen te ordenen en hun leven te verankeren in een ritme van rust en betekenis, in de oudheid en vandaag.

• Sabbat als heilige dag en als perspectief van waaruit men zowel tijd als wereld kan begrijpen, interpreteren en waarderen, in antieke bronnen en vandaag.

• Sabbat als moreel appel tot gerechtigheid en gelijkheid in de Bijbel en antieke literatuur, en de zeggingskracht daarvan in het licht van ontwikkelingen in onze samenleving.

• Sabbat als kenmerk van groepsidentiteit: hoe wordt een beroep op het Sabbatsgebod in de Bijbel en antieke literatuur ingezet om de eigen groep van andere groepen te onderscheiden? Wat betekenen deze dynamieken voor de vraag in hoeverre Sabbat vandaag de dag als groepsoverstijgend moreel principe kan worden beschouwd?

• Sabbat als onderwerp van Joodse (bijvoorbeeld Heschel) en christelijke (bijvoorbeeld Sjödin) theologische reflectie en de wijze waarop deze theologische reflecties zich op de Bijbel en antieke literatuur beroepen. Welke hermeneutische bewegingen liggen ten grondslag aan de manier waarop Bijbelse en antieke visies op Sabbat ingezet worden voor de manier waarop Sabbat als universeel principe geldt in de huidige tijd?

Vanzelfsprekend staat het de kandidaat vrij om een onderzoeksplan voor te stellen dat niet overeenkomt met een van deze suggesties.

Over het Moral Compass Centre

Vanaf 1 september 2026 wordt het onderzoek van het Moral Compass Project voortgezet in de vorm van een onderzoekscentrum, het Moral Compass Centre (MCC). Dit centrum richt zich op onderzoek naar de hedendaagse zeggingskracht van theologische benaderingen van het goede (samen)leven. Onze tijd kenmerkt zich door grote diversiteit aan opvattingen over het goede, over hoe je moet leven en samenleven. Dat werkt verwarrend, verlammend, of zet aan tot verabsolutering van de eigen visie. De taal van het goede heeft echter ook een theologische lading. Ze verwoordt de ervaring van het goede als iets wat groter is dan wat mensen kunnen bedenken of realiseren, en als iets wat een appel doet op mensen. In de Joodse en christelijke traditie zijn die ervaringen terug te zien in visies op het goede als goddelijk of transcendent in de vorm van Gods wil of wet, of Gods komende Rijk. De onderzoekers van dit centrum onderzoeken het transcendente karakter van het goede in de Joodse en christelijke bronnen met het oog op het tegoed ervan voor samenleven nu. Zij brengen hun eigen expertise in vanuit systematische theologie, ethiek, filosofie, (kunst)geschiedenis, Bijbelwetenschappen en Joodse studies.

Het onderzoek kent vier hoofdlijnen: 1) Godsbeelden geïmpliceerd in het appel van het goede, 2) de plaats van het appel van het goede in het zelfverstaan van groepen, 3) de traditie van de zeven hoofdzonden als kritiek van het menselijk vermogen om aan het appel van het goede vorm te geven, en 4) de zeggingskracht van het appel van het goede als oorlog dreigt. Dit promotieproject is ondergebracht in de tweede lijn, waarin een Bijbelwetenschappelijke benadering primair is.

Alle onderzoekers van het MCC komen maandelijks bijeen voor het bespreken van hun onderzoek met het oog op de gedeelde thematiek. Zij organiseren regelmatig publieksbijeenkomsten en academische studiedagen in samenwerking met onderzoekers van andere instellingen, en geven lezingen en trainingen die verband houden met fundamentele theologische en ethische kwesties.

Samenwerking met de Christelijke Hogeschool Ede

De lectoraten Bezieling & Professionaliteit (Tijd en beroep) en Theologie (Verlangen naar het Heilige) onderzoeken gezamenlijk hoe professionals kunnen bijdragen aan gezond en betekenisvol samenleven binnen een laatmoderne cultuur die wordt gekenmerkt door fragmentatie, betekenisverlies, individualisering en maakbaarheid. Een belangrijk aandachtspunt binnen dit onderzoek betreft de voorwaarden die mensen in staat stellen om betekenisvol te leven, te zorgen en te werken. De omgang met tijd en rust in cultuur, beroepspraktijken en organisaties vormt daarbij een cruciale factor.  Vanuit deze invalshoek werken beide lectoraten samen op het thema ‘heilige tijden’. Centraal staat de vraag hoe opnieuw respect kan worden ontwikkeld voor grenzen aan de tijd die beschikbaar is voor productiviteit, en welke ritmische structuren kunnen bijdragen aan welzijn en verbondenheid. De sabbat fungeert in dit verband als een mogelijke inspiratiebron voor een ritme dat ruimte schept voor herstel, aandacht en het tot bloei komen van werk, relaties en menselijkheid.

Dit promotieproject betreft een samenwerking tussen de PThU (MCC) en de CHE. Binnen dit samenwerkingsverband krijgt de promovendus een aanstelling aan de PThU. In de praktijk zul de promovendus een deel van de tijd aan de CHE werken, met het oog op het maatschappij- en praktijkgerichte deel van het onderzoek.

Wat vragen wij?

• een masterdiploma in Theologie, Religiewetenschappen, Semitica, Klassieke Talen, Filosofie, of een verwant vakgebied;

• ervaring met onderzoek op het snijvlak van enerzijds Bijbelwetenschappen, Joodse Studies of Oudheidkunde en anderzijds Filosofie en Systematische Theologie, of een aantoonbaar vermogen om dergelijk interdisciplinair onderzoek te ontwikkelen;

• belangstelling voor het verbinden van theologisch onderzoek met actuele maatschappelijke en professionele vraagstukken.

• goede beheersing van het Hebreeuws en Grieks en aantoonbare ervaring met het bestuderen van primaire bronnen in deze talen. Beheersing van het Aramees is een pré;

• vermogen om samen te werken en verbanden te leggen tussen eigen onderzoek en dat van andere onderzoekers binnen de twee onderzoekscontexten van het Moral Compass Centre aan de Protestantse Theologische Universiteit en de lectoraten aan de Christelijke Hogeschool Ede;

• uitstekende mondelinge en schriftelijke beheersing van de Nederlandse en Engelse taal. 

Wat bieden wij?

De Protestantse Theologische Universiteit biedt goede arbeidsvoorwaarden met aandacht voor flexibiliteit en (persoonlijke) ontwikkeling. Je begint met een jaarcontract dat bij wederzijds goedvinden wordt verlengd tot vier jaar bij 1 fte of maximaal vijf jaar bij 0,8 fte. Startdatum: 1 september 2026. Het startsalaris is € 3.059 bruto per maand bij een fulltime dienstverband (schaal P [promovendi] cao Nederlandse Universiteiten). Het vakantiegeld bedraagt 8% en de eindejaarsuitkering 8,3%. Er zijn volop trainingsmogelijkheden voor persoonlijke en professionele ontwikkeling.

Meer informatie 

Voor meer informatie over onze organisatie, zie www.pthu.nl en www.che.nl.

Voor vragen over de positie kun je contact opnemen met de voorzitter van de Benoemingsadviescommissie en eerste promotor van dit project, dr. Bärry Hartog (pbhartog@pthu.nl).

Voor vragen over de verbinding met praktijkgericht onderzoek en de vertaalslag naar professionele en culturele contexten, kun je contact opnemen met de betrokken CHE-lectoren en copromotoren van dit project dr. Jan Martijn Abrahamse (jmabrahamse@che.nl) of dr. Robert van Putten (rjvputten@che.nl).  Voor vragen over het Moral Compass Centre (in oprichting) in het algemeen kun je contact opnemen met de directeur van het MCC, prof. dr. Petruschka Schaafsma (epschaafsma@pthu.nl).

Solliciteren

Schriftelijke sollicitaties kun je tot en met 8 juni 2026 mailen naar sollicitatie@pthu.nl  of uploaden via de knop [Solliciteer]. Als je via deze webportaal solliciteert, kun je maximaal twee documenten uploaden. In dat geval vragen wij je het cv en bijlagen in één document samen te voegen.

Sollicitaties dienen de volgende documenten te bevatten:

• een motivatiebrief;

• een curriculum vitae;

• een kopie van de masterthesis of een gelijkwaardige publicatie;

• een korte (maximaal twee pagina’s A4) uitwerking van hoe je dit project in lijn met de bovenstaande beschrijving zou uitwerken .

Je brief kun je richten aan dr. P.B. Hartog, voorzitter van de BAC. 

De eerste ronde sollicitatiegesprekken vindt plaats op 22 juni 2026.

NB. Op dit moment is er binnen het MCC nog een andere vacature voor een promovendus (zie Protestantse Theologische Universiteit - Promovendus Moral Compass Center project: God(s) and Morality in the Ancient Near East) Ben je in beide projecten geïnteresseerd, dan ontvangen we graag je motivatie uiterlijk 31 mei en in je sollicitatiebrief dit aangeven en je voorkeur onderbouwen. Schrijf voor het project van je voorkeur bovengenoemde korte uitwerking.