Promovendus Moral Compass Center project: God(s) and Morality in the Ancient Near East

for English see below

Promovendus

Het Moral Compass Centre (MCC) van de Protestantse Theologische Universiteit (PThU) heeft een vacature voor een promovendus voor het project

God(s) and Morality in the Ancient Near East including the Hebrew Bible (1 fte, 4 jaar, of 0,8 fte, 5 jaar).

Over de positie

In hedendaagse multiculturele en multireligieuze samenlevingen botsen verschillende morele overtuigingen. Mensen beroepen zich op verschillende gezaghebbende bronnen. Bij velen is de gedachte opgekomen dat het bij moraal gaat om iets subjectiefs en dat het onmogelijk is om anderen van de juistheid van je eigen morele inzichten te overtuigen. Tegelijk bestaat de opvatting dat mensen hun moraal kunnen baseren op een universeel principe. Veel gelovigen verwijzen naar openbaring voor hun morele houvast. Hoe kunnen moreel begrip en morele dialoog plaatsvinden te midden van zo’n diversiteit aan stemmen? Bestaat er misschien een universeel gedeeld moreel kompas, of heeft ieder mens een eigen, persoonlijk geweten?

Deze vragen hebben diepe historische wortels, onder andere in de culturen van het oude Nabije Oosten, waarin ook de Bijbel ontstond. Sommige Bijbelteksten wekken de indruk dat de moraal van het volk Israël een heel andere is dan die van andere volken, terwijl andere passages juist een universele moraal suggereren. De vraag hoe specifiek die verschillende Bijbelse visies op moraal zijn in vergelijking met die van omliggende culturen houdt ook vandaag de dag nog velen bezig. De Egyptoloog Jan Assmann, bijvoorbeeld, heeft eind vorige eeuw de uitdagende these geformuleerd dat in het oude Nabije Oosten de keuze voor het monotheïsme intolerantie ten opzichte van andersdenkenden met zich meebracht en dat mede daardoor ook de hedendaagse monotheïstische religies een intolerant karakter hebben.

Deze samenhang tussen Godsbegrip en moraal is echter door oudtestamentici en systematisch theologen niet uitgebreid onderzocht. Dit promotieproject beoogt aan deze onderzoeksfocus bij te dragen door morele teksten uit het oude Nabije Oosten, waaronder het Oude Testament, te vergelijken met bijzondere aandacht voor het Godsbegrip dat daarin impliciet of expliciet aanwezig is. Vervolgens is de vraag wat de zeggingskracht is van deze visies voor vandaag de dag, waarin zowel een beroep klinkt op goddelijke openbaring als op de universeel menselijke rede, of juist op subjectieve aannames.

Mogelijke onderzoekslijnen

Binnen dit bredere kader kunnen kandidaten specifieke onderzoekslijnen ontwikkelen. We doen hier enkele suggesties, maar de kandidaat kan ook met een andere invulling komen:

• Wordt in teksten uit het oude Nabije Oosten de moraal toegeschreven aan de goden/God, bijvoorbeeld door moraal te verbinden met de wil of het voorbeeldige karakter van de goden/God?

• Als er in de beweegredenen voor een bepaalde morele handelwijze wordt verwezen naar eigenschappen van goden/God, welke beelden van goden/God zijn daar dan in op te merken?

• Wordt in deze oude teksten de moraal expliciet gefundeerd in onderliggende principes, bijvoorbeeld in het idee dat de zwakken beschermd moeten worden of dat er geen aanzien des persoons mag zijn?

• Wordt in deze oude teksten de eigen moraal gezien als kenmerkend voor de eigen kring en afgezet tegen de tekortschietende moraal van anderen, zoals andere religieuze groepen in de eigen tijd of de eigen voorouders?

• Welke overeenkomsten en verschillen zijn er tussen de concrete leefregels van concrete gemeenschappen in het oude Nabije Oosten, inclusief het Oude Testament, en hoe kunnen die verschillen verklaard worden? Liggen er uiteenlopende, impliciete principes aan ten grondslag?

• In welke opzichten wijkt de oudtestamentische moraal af van de moraal in de rest van het oud-oosterse materiaal? Welke verklaringen zijn mogelijk voor de verschillen?

Kort samengevat bevordert dit project een kritische dialoog tussen bronnen uit het oude Nabije Oosten, inclusief het Oude Testament, en hedendaagse filosofische en theologische perspectieven op het begrijpen van moraliteit als subjectief, geopenbaard, transcendent of universeel. Op deze manier draagt het onderzoek bij aan theologische reflecties op het Goede en de vraag hoe moreel gesprek mogelijk is in tijden van moreel subjectivisme en polarisatie.

Over het Moral Compass Centre

Vanaf 1 september 2026 wordt het onderzoek van het Moral Compass Project  voortgezet in de vorm van een onderzoekscentrum, het Moral Compass Centre (MCC). Dit centrum richt zich op onderzoek naar de hedendaagse zeggingskracht van theologische benaderingen van het goede (samen)leven. Onze tijd kenmerkt zich door grote diversiteit aan opvattingen over het goede, over hoe je moet leven en samenleven. Dat werkt verwarrend, verlammend, of zet aan tot verabsolutering van de eigen visie. De taal van het goede heeft echter ook een theologische lading. Ze verwoordt de ervaring van het goede als iets wat groter is dan wat mensen kunnen bedenken of realiseren, en als iets wat een appel doet op mensen. In de Joodse en christelijke traditie zijn die ervaringen terug te zien in visies op het goede als goddelijk of transcendent in de vorm van Gods wil of wet, of Gods komende Rijk. De onderzoekers van dit centrum onderzoeken het transcendente karakter van het goede in de Joodse en christelijke bronnen met het oog op het tegoed ervan voor samenleven nu. Zij brengen hun eigen expertise in vanuit systematische theologie, ethiek, filosofie, (kunst)geschiedenis, Bijbelwetenschappen en Joodse studies. Het onderzoek kent vier hoofdlijnen: 1) Godsbeelden geïmpliceerd in het appel van het goede, 2) de plaats van het appel van het goede in het zelfverstaan van groepen, 3) de traditie van de zeven hoofdzonden als kritiek van het menselijk vermogen om aan het appel van het goede vorm te geven, en 4) de zeggingskracht van het appel van het goede als oorlog dreigt. Het hier voorgestelde project is ondergebracht in de eerste lijn en integreert op unieke wijze perspectieven uit de teksten uit het oude Nabije Oosten, inclusief het Oude Testament, met die uit de theologie en filosofie/ethiek.

Alle onderzoekers van het MCC komen maandelijks bijeen voor het bespreken van hun onderzoek met het oog op de gedeelde thematiek. Zij organiseren regelmatig publieksbijeenkomsten en academische studiedagen in samenwerking met onderzoekers van andere instellingen, en geven lezingen en trainingen die verband houden met fundamentele theologische en ethische kwesties.

Wat vragen wij?

• een masterdiploma in Theologie, Religiewetenschappen, Semitistiek, Filosofie, of een verwant vakgebied;

• goede beheersing van het Hebreeuws en bij voorkeur ook Akkadisch en Grieks, met aantoonbare ervaring met het bestuderen van primaire bronnen in deze talen. Kennis van andere talen uit het oude Nabije Oosten (zoals Aramees, Ugaritisch en Egyptisch) voor zover relevant voor de verdere invulling van het project;

• ervaring met onderzoek op het snijvlak van enerzijds Bijbelwetenschappen of Oudheidkunde en anderzijds Filosofie of Systematische Theologie, of een aantoonbaar vermogen om dergelijk interdisciplinair onderzoek te ontwikkelen;

• vermogen om samen te werken en verbanden te leggen tussen eigen onderzoek en dat van andere onderzoekers binnen het Moral Compass Centre, zowel binnen als buiten de Protestantse Theologische Universiteit;

• uitstekende mondelinge en schriftelijke beheersing van de Engelse taal;

• mondelinge en schriftelijke beheersing van de Nederlandse taal is een pre; van niet Nederlandstalige personen wordt verwacht dat zij in Nederland (gaan) wonen en Nederlands leren.

Wat bieden wij?

De Protestantse Theologische Universiteit biedt goede arbeidsvoorwaarden met aandacht voor flexibiliteit en (persoonlijke) ontwikkeling. Je begint met een jaarcontract dat bij wederzijds goedvinden wordt verlengd tot vier jaar bij 1 fte of maximaal vijf jaar bij 0,8 fte. Startdatum: 1 september 2026.

Het startsalaris is € 3.059 bruto per maand bij een fulltime dienstverband (schaal P [promovendi] cao Nederlandse Universiteiten). Het vakantiegeld bedraagt 8% en de eindejaarsuitkering 8,3%. Er zijn volop trainingsmogelijkheden voor persoonlijke en professionele ontwikkeling. 

Meer informatie

Voor meer informatie over onze organisatie, zie www.pthu.nl.

Voor vragen over de positie kun je contact opnemen met de dagelijkse begeleider en co-promotor van dit project, dr. Paul Sanders, psanders@pthu.nl.

Voor vragen over het Moral Compass Centre in het algemeen kun je contact opnemen met de directeur van het MCC, prof. dr. Petruschka Schaafsma, epschaafsma@pthu.nl.

Solliciteren

Schriftelijke sollicitaties kun je tot en met 31 mei 2026 mailen naar sollicitatie@pthu.nl  of uploaden via de knop [Solliciteer]. Als je via deze webportaal solliciteert, kun je maximaal twee documenten uploaden. In dat geval vragen wij je het cv en bijlagen in één document samen te voegen.

Sollicitaties dienen de volgende documenten te bevatten:

• een motivatiebrief;

• een curriculum vitae;

• een kopie van de masterthesis of een gelijkwaardige publicatie;

• een korte (maximaal twee pagina’s A4) uitwerking van hoe je dit project in lijn met de bovenstaande beschrijving zou uitwerken .

Je brief kun je richten aan dr. P. Sanders, voorzitter van de BAC. 

De eerste ronde sollicitatiegesprekken vindt plaats op 11 juni 2026.

NB. Op dit moment is er binnen het MCC nog een andere vacature voor een promovendus (zie Protestantse Theologische Universiteit - Promovendus MCC sabbat). Ben je in beide projecten geïnteresseerd, dan kun je in je sollicitatiebrief dit aangeven en je voorkeur onderbouwen. Schrijf voor het project van je voorkeur bovengenoemde korte uitwerking.

[English text]

The Moral Compass Centre (MCC) at the Protestant Theological University (PThU) is seeking a PhD candidate for the project:

God(s) and Morality in the Ancient Near East, including the Hebrew Bible (1 FTE, 4 years, or 0.8 FTE, 5 years).

About the position

In today’s multicultural and multireligious societies, different moral convictions clash. People draw on different authoritative sources. Many have come to believe that morality is a subjective matter and that it is impossible to convince others of the correctness of one’s own moral views. At the same time, there is a view that people can base their morality on a universal principle. Many believers refer to revelation as their moral guide. How can moral understanding and moral dialogue take place amidst such a diversity of voices? Is there perhaps a universally shared moral compass, or does every person have their own personal conscience?

These questions have deep historical roots, including in the cultures of the ancient Near East, where the Bible also originated. Some biblical texts give the impression that the morality of the people of Israel is quite different from that of other peoples, whilst other passages suggest a universal morality. The question of how specific these various biblical views on morality are in comparison with those of surrounding cultures continues to occupy many people even today. The Egyptologist Jan Assmann, for example, put forward the provocative thesis at the end of the last century that in the ancient Near East, the choice of monotheism entailed intolerance towards those of different beliefs, and that this is one of the reasons why contemporary monotheistic religions also have an intolerant character.

However, this connection between the concept of God and morality has not been extensively investigated by Old Testament scholars and systematic theologians. This PhD project aims to contribute to this area of research by comparing moral texts from the ancient Near East, including the Old Testament, with a particular focus on the concept of God that is implicitly or explicitly present within them. The question then arises as to the relevance of these perspectives for the present day, in which there is an appeal both to divine revelation and to universal human reason, or indeed to subjective assumptions.

Possible lines of research

Within this broader framework, candidates may develop specific lines of research. We offer a few suggestions here, but candidates are also welcome to propose alternative approaches:

• In ancient Near Eastern texts, is morality attributed to the gods/God, for example by linking morality to the will or exemplary character of the gods/God?

• If the reasons given for a particular moral course of action refer to the attributes of the gods/God, what images of the gods/God can be discerned therein?

• Is morality in these ancient texts explicitly grounded in underlying principles, for example in the idea that the weak must be protected or that there should be no partiality?

• In these ancient texts, is one’s own morality seen as characteristic of one’s own community and contrasted with the deficient morality of others, such as other religious groups of the time or one’s own ancestors?

• What similarities and differences exist between the specific rules of conduct of specific communities in the ancient Near East, including the Old Testament, and how can these differences be explained? Are they based on divergent, implicit principles?

• In what respects does Old Testament morality differ from the morality found in the rest of the ancient Near Eastern material? What possible explanations are there for these differences?

In short, this project promotes a critical dialogue between sources from the ancient Near East, including the Old Testament, and contemporary philosophical and theological perspectives on the understanding of morality as subjective, revealed, transcendent or universal. In this way, the research contributes to theological reflections on the Good and the question of how moral dialogue is possible in times of moral subjectivism and polarisation.

About the Moral Compass Centre

From 1 September 2026, the research of the Moral Compass Project will continue in the form of a research centre, the Moral Compass Centre (MCC). This centre focuses on research into the contemporary relevance of theological approaches to the good life and living together. Our times are characterised by a great diversity of views on the good, on how one should live and live together. This can be confusing, paralysing, or lead to the absolutisation of one’s own vision. However, the language of the good also carries theological weight. It articulates the experience of the good as something greater than what people can conceive or achieve, and as something that appeals to people. In the Jewish and Christian traditions, these experiences are reflected in views of the good as divine or transcendent, in the form of God’s will or law, or God’s coming Kingdom. The researchers at this centre investigate the transcendent character of the good in Jewish and Christian sources with a view to its relevance for contemporary society. They contribute their own expertise from the fields of systematic theology, ethics, philosophy, (art) history, biblical studies and Jewish studies.

The research has four main strands: 1) conceptions of God implied in the call to goodness, 2) the place of the call to goodness in groups’ self-understanding, 3) the tradition of the seven deadly sins as a critique of humanity’s ability to give shape to the call to goodness, and 4) the power of the call to goodness when war looms. The project proposed here falls under the first strand and uniquely integrates perspectives from ancient Near Eastern texts, including the Old Testament, with those from theology and philosophy/ethics.

All MCC researchers meet monthly to discuss their research in light of the shared themes. They regularly organise public meetings and academic seminars in collaboration with researchers from other institutions, and deliver lectures and training sessions related to fundamental theological and ethical issues.

What are we looking for?

• a Master’s degree in Theology, Religious Studies, Semitic Studies, Philosophy, or a related field;

• a good command of Hebrew and, preferably, also Akkadian and Greek, with demonstrable experience of studying primary sources in these languages. Knowledge of other languages of the ancient Near East (such as Aramaic, Ugaritic and Egyptian) to the extent relevant to the further development of the project;

• experience in research at the intersection of Biblical Studies or Classical Studies on the one hand and Philosophy or Systematic Theology on the other, or a demonstrable ability to develop such interdisciplinary research;

• the ability to collaborate and establish links between one’s own research and that of other researchers within the Moral Compass Centre, both within and outside the Protestant Theological University;

• excellent oral and written command of the English language;

• oral and written command of the Dutch language is an advantage; non-Dutch speakers are expected to live (or move to live) in the Netherlands and learn Dutch.

What do we offer?

The Protestant Theological University offers excellent terms of employment with a focus on flexibility and (personal) development. You will start on a one-year contract, which will be extended by mutual agreement to four years for a full-time position or a maximum of five years for a 0.8 FTE position. Start date: 1 September 2026. The starting salary is €3,059 gross per month for a full-time position (scale P [PhD candidates] under the Collective Labour Agreement for Dutch Universities). The holiday pay is 8% and the end-of-year bonus is 8.3%. There are plenty of training opportunities for personal and professional development.

Further information

For further information about our organisation, please visit www.pthu.nl.

If you have any questions about the position, please contact the project supervisor and co-supervisor, Dr Paul Sanders, psanders@pthu.nl.

For questions about the Moral Compass Centre in general, please contact the director of the MCC, Prof. Dr Petruschka Schaafsma, epschaafsma@pthu.nl.

Applying

Written applications can be emailed to sollicitatie@pthu.nl by 31 May 2026 or uploaded via the ‘Apply’ button. If you apply via this web portal, you may upload a maximum of two documents. In that case, please combine your CV and attachments into a single document.

Applications must include the following documents:

·         a cover letter;

·         a curriculum vitae;

·         a copy of your master’s thesis or an equivalent publication;

·         a brief (maximum two A4 pages) outline of how you would carry out this project in line with the description above.

Please address your letter to Dr P. Sanders, Chair of the BAC. The first round of interviews will take place on 11 June 2026.

NB. There is currently another vacancy within the MCC for a PhD candidate (see Protestantse Theologische Universiteit - Promovendus Moral Compass Center project: Sabbath as an Inspiration for Shared Rhythms Then and Now). If you are interested in both projects, please indicate this in your application letter and explain your preference. For your preferred project, please provide the brief outline mentioned above.